Het negende deel van het 'Verzameld werk 'van Louis Paul Boon is wellicht het dunste en staat wat magertjes te rillen naast bv. deel 14 dat de drie 'onkruidromans' bundelt . Het kan echter zeer goed alleen zijn mannetje staan in Boons oeuvre, reden waarom de uitgever dit 34 bladzijden tellende prozagedicht annex commentaar apart uitgeeft.

In dat commentaar wordt o.a. een criticus geciteerd die De kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat vergeleek met Fritz Langs 'M - eine Stadt sucht einen Mörder'. Dat treft de zaak goed om twee redenen. Inhoudelijk, omdat het gaat over de moord op de jonge Eva Blancken en hoe de stad (politie, gerecht, pers, buurtmensen) als een dolleman op zoek gaat naar de dolleman die achter de moord steekt. De hand wordt gelegd op een zekere Vogel, een licht geestelijk gestoorde, wat simpele man die in het verleden een zedenfeit zou hebben gepleegd. Van de moord op Eva wordt hij vrijgesproken -- de ware dader doolt ongestoord verder door de stad.

Verder is de verwijzing naar film, naar de techniek van het monteren, meer dan relevant: het is het vormelijke basisprincipe dat aan dit gedicht ten grondslag ligt. Zoals bekend bezat Boon een grote collectie krantenknipsels over de donkere kant van mens en maatschappij (zie de 'boventekst' in Menuet). De kleine Eva is gebaseerd op zo'n waar gebeurd feit en is een montage van krantenverslaggeving en protocols aangevuld met aforismen, woordspelingen, associaties, commentaren.

Wie vertrouwd is met Boons universum, zal niet vreemd opkijken dat ook dit werk wordt bevolkt met niet helemaal onschuldige nimfjes, geile volwassen mannen, een niet volkomen onbesproken geestesgestoorde, afgestompte arbeiderstypes, kille vertegenwoordigers van het establishment -- dat alles in een buurt, een "wildernis van grauwgeworden baksteen", op "vage gronden" aan de uitlopers van de rokende stad. Weer een miserabilistisch werk dus, zoals Boons romans vaak worden getypeerd? In het geheel niet volgens de opstellers van het nawoord, die ook in dit prozagedicht Boons beproefde "demasqué van een beschaving" ontwaren, "die achter haar façade van burgerlijk fatsoen verteerd wordt door irrationele, goeddeels destructieve driften". Dit is een wereld bevolkt door mensen 'die de eed afleggen voor een god waaraan geen enkele meer kan geloven' (Boon), die de schrijver met deze allegorie onthult. Toch is het niet al kille analyse, maar voel je tussen de regels door ook het erbarmen van de schrijver met de kapotte wereld die hij niet nalaten kan te dissecteren, erbarmen met name voor "mijn kleine eva" en de arme vogel, "doorkerfd met Feiten".

Allemaal zeer interessant dus, vormelijk verwant met De atoombom, inhoudelijk volledig in het verlengde van Boons grotere prozawerk. Dat naast enkele scherpzinnige en poëtische formuleringen ook Boons typische flauwe grapjes staan (dr. p. s. yghe), tja, dat werkt heel even enerverend, maar weegt niet op tegen de sterkte van dit kleinood. [Kris Lauwerys]

In 1954 verscheen in het avantgardistische tijdschrift Tijd en Mens 'De kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat', een lang prozagedicht over een misbruikt en vermoord meisje. Boon had een morbide archief van krantenknipsels over misdaad (zoals ook uit zijn roman Menuet blijkt) maar niemand wist zeker of dit gedicht teruggreep op een ware gebeurtenis. Nu heeft de literatuurstudent Wouter de Vries ontdekt dat in 1937 een zaak speelde zoals Boon die omschrijft. Met behulp van de Gazet van Antwerpen kon aangetoond worden hoeveel impact deze moord op een elfjarig meisje had. De dader werd nooit gepakt hoewel een zwerver die even verdacht was, wel vijf jaar cel kreeg voor iets anders. Boon blijft dicht bij de gebeurtenisssen in zijn gedicht en geeft aan dat 'Eva' in feite twee keer is vermoord, eerst door haar moordenaar en daarna door het politieapparaat. Het onderzoek bracht zoveel gegevens boven water die zich aan de rand van onze beschaving bevinden dat van 'terrains vagues' gesproken kan worden, zo staat in het nawoord (11 p.) bij deze heruitgave.