Kempenatelier

 

Bibliotheek en Archief bouwen samen aan een Kempenatelier.

De gespecialiseerde collectie in de Taxandriagang rond Turnhout en de Antwerpse Kempen worden aangevuld met erfgoedparels en unieke lokale verhalen, met de Kempen als rode draad.

Kempenatelier III | Goesting

In de uitgebreide collecties van Bibliotheek en Archief zitten materialen die je doorgaans niet in de rekken zou verwachten en die je er meestal ook niet zult zien staan. Materialen die eerder verguisd zijn of die je alleen met een dosis gêne of schaamrood op de wangen zou kunnen lenen.

Onder het thema ‘Goesting’ kregen juist deze materialen een tijdelijke plek. 

De pulproman

De jaren 1950 tot ‘70 kende een ware bloei in het aanbod van de geschreven porno in Vlaanderen. Er werden aan de lopende band en in hoge oplage pornografische pulpromans geproduceerd.

Erotiek pulp

Deze boekjes werden goedkoop en in reeksen uitgegeven. Tot 1968 was er een grote export van deze romannetjes vanuit Vlaanderen naar Nederland. Daar was toen nog strengere censuur op erotische literatuur, maar vanaf ‘68 veranderde de regels en werd men in Nederland progressiever en toleranter in vergelijking met België.

De covers van de romans waren eerst nog suggestief, maar werden snel explicieter. Inhoudelijk waren de romans weinig origineel en vaak erg stereotyperend.

De meeste verhalen waren ook niet vrouwvriendelijk; vrouwelijke personages waren meestal prostituees of huismoeders.

(Uit: expo ‘Porno, pulp en literatuur’ van Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience)

Ludo van Eck of Jo Durand?

Pol Erotiek

Meester van de erotische pulproman is Kempenaar Ludo van Eck. Onder diverse pseudoniemen zoals Lou Delareu, Lew Vanne en Lou V. E. Hold schreef Van Eck in de jaren ‘60 ook populaire porno.

Zijn Jo Durand-reeks rond een playboy gemodelleerd op James Bond, verkocht aan het eind van het decennium wekelijks een half miljoen exemplaren in Vlaanderen en Nederland.

In de reeks van Mike Spot krijgen detectiveverhalen een erotisch tintje. Nog pikanter is misschien dat hij ook clandestiene naziporno schreef onder namen als Inge Liebkraft.

De erotische collectie van Ludo van Eck was in de zomer van 2021 ook ‘object van de maand’ van het Archief!

Erotiek in de strip

Omstreeks de jaren dertig kwamen er, voornamelijk in Amerika, illegaal uitgegeven erotisch of pornografisch getinte strips tevoorschijn die onder de toonbank verkocht werden. 

Zwarte Reeks

Pichard en Guido Crepax zijn bij de eerste die onder eigen naam openlijk strips met een seksueel getinte inhoud publiceren, nadat de eerste pornografische films uit Denemarken verschijnen in de jaren zeventig. Die strips varieerden van onschuldig bloot tot extreem gewelddadige SM-verhalen waar ook geweld en doodslag schering en inslag waren.

In navolging hiervan verschijnt de Zwarte Reeks, een serie pornografische strips van diverse tekenaars. Milo Manara is er één van. Hij wordt later wereldberoemd met zijn getekende Lolita-modellen. Uitgeverij Sombrero stond garant voor het verschijnen van de Zwarte Reeks.

Ook van meer bekende strips verschenen er mettertijd heel wat uitgesproken erotische parodieën, meestal zonder medeweten van de originele uitgever. Denk maar aan De Kale Keizerin of De Glunderende Gluurder (Suske & Wiske), meer recent: Suster en Wiebke.

Kempenatelier II | Turnhout kermis vroeger en nu

Turnhout Kermis

De augustuskermis staat al jaar en dag bekend als de grootste en plezantste in de regio, denk maar aan de beroemde verpachting van de plaatsen en de feestelijke intrede van de foorkramers.

Vandaag telt de kermis een 70-tal attracties en lokt ze op topdagen zo'n 4 000 bezoekers. Onze mini expo nam je in de zomer van 2021 zomer mee naar Turnhout kermis van toen.

Wie snoepte als kind niet van de typisch Turnhoutse dobbele witjes?

Dobbele witjes: een Turnhoutse uitvinding

Dobbellewitjes VC

Dobbele witjes waren vroeger een begeerde lekkernij op de kermis én zijn een Turnhoutse uitvinding.

De overgrootvader van François Eykens was de grondlegger van de dobbele witjes: hij maakte karamel-mopjes op speelkaarten.

Zijn grootvader Sooi werkte lang aan het verbeteren van het recept, maar dat blijft een familiegeheim! Het deeg werd met een spuitzak (met vijf uitgangen) op speciaal papier gespoten, met bloem bestoven, bewerkt met een fles en vervolgens doorheen het hele huis in houten rekken te drogen gelegd. Hij maakte al het materiaal zelf en trok met zijn kar, kist, draaimolen en paraplu rond naar de plaatselijke kermissen.

Nadien hielpen zoon Jos en dochter Yvonne in de zaak.

Momenteel is al het materiaal in handen van de Heemkundige Kring ‘De Vlierbes’ in Beerse.

Het originele draairad vond je in de zomer van 2021 in onze bib.

Een kermis in elk gehucht

Kermis in de gehuchten

Vroeger had zowat elk Kempens gehucht zijn eigen kermis.

Ook Turnhout moest hier niet voor onderdoen.

Naast de grote augustuskermis vonden het hele jaar door tal van kermissen plaats doorheen de stad:

  • Carnaval kermis op de markt,
  • Parkwijk kermis,
  • Kastelein kermis,
  • Schorvoort kermis,
  • Otterstraat kermis,
  • Klein kermis (Kasteelplein),
  • Lokeren kermis,
  • Zevendonk kermis,
  • Oosthoven kermis,
  • Wieltjes kermis,
  • Buiten kermis (watertoren).

Gezocht: foto's uit de oude doos van Turnhout kermis

Adriaantje

Heb je goede herinneringen én oude foto’s van de augustuskermis óf een van de vele Turnhoutse wijkkermissen?

 

 

Bezorg ze aan activiteiten.bibliotheek@turnhout.be met vermelding van plaats en datum.

Kempenatelier I | Was het nu Turnawts, Kastels of Aerendoenks?

Jokeren

Bibliotheek & Archief startten met een duik in het levenswerk van Jos Aerts: een enorme collectie over het Turnhouts dialect.

En hoe zeggen ze dat ook weer in het Kastels of Aorendoenks?

 

Jos Aerts: "Het werd een levenswerk."

Flikketeer Jos Aerts

Jos Aerts (1909-1982) was lid van de scouts, natuurvereniging De Wielewaal en de Geschied- en Oudheidkundige Kring Taxandria. Hij werkte aan een verzameling van Turnhoutse dialectwoorden en aan een "bloemenalbum" van wilde planten die hij vond in Turnhout.

Zijn levenswerk resulteerde in duizenden handgemaakte fiches en tekeningen die hij bij testament naliet aan stad Turnhout.

Dit omvat enerzijds een driedelig dialectwoordenboek met Turnhouts Taaleigen: taalkundig, technisch, fonetisch: 50.000 pagina’s over het Turnhoutse dialect goed voor 300 boekdelen, Het Juiste Turnhoutse woord en het Turnhoutse Uitspraakwoordenboek van het Algemeen Nederlands (15 delen). En anderzijds het Gemeentelijk Bloemenalbum, met 936 wetenschappelijke pentekeningen en 40 pagina’s index.

De volledige geïnventariseerde collectie kan je raadplegen via Archiefbank Kempen.

Kempens dialect

De Kempen heeft een rijk dialect. En daar mogen we fier op zijn! Toch horen we verschillende woorden en uitspraken in andere hoeken van de Kempen.

In Tielen spreken ze van gès en in Arendonk van grouwes (gras). In Retie schommelen ze op een stuur en in Ravels op een sturel.

Op veel plaatsen proberen inwoners het plaatselijk dialect te bewaren en documenteren, vaak door het onderzoek van Heemkundige kringen. In de collectie van de Taxandriagang vind je heel wat lokale uitgaves uit de Noorderkempen met aandacht voor het plaatselijke dialect.

Bekijk de collectie van de bibliotheek en het archief over het dialect...

Dialectloket

DIalect taalkaart

Inwoners van het ene dorp spreken anders dan die van het andere, jongeren anders dan ouderen en Vlamingen van vreemde herkomst anders dan inheemse Vlamingen. Nergens ter wereld hoor je zoveel talige variatie als in Vlaanderen!

Dialectloket werd ontwikkeld door de dialectologen van de Universiteit Gent om die variatie in onze Nederlandse taal te illustreren. Je vindt er heel wat achtergrondinformatie over taalvariatie en kan er snuisteren in dialectwoordenboeken, sprekende woordkaarten en taalkaarten.

Op de interactieve kaart van de database van de Zuidelijk-Nederlandse dialecten van Universiteit Gent en het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) vind je meteen welke dialectwoorden waar gebruikt worden.